قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى

119

ارشاد الزراعه ( فارسى )

بعضى گفته‌اند كه هر تخمى كه زراعت خواهند كرد خون مرغ خانگى بر آن تخم پاشند و بعد از آن زراعت كنند از ضرر اين گياه ايمن شود . و بعضى فاليزكاران تجربه كرده‌اند كه اگر بذر را چند روز در دود گذارند كه دود خورده باشد خربزه آن شيرين مىشود . دانستن زمين پرزور آن است كه خار و خاشاك آن بلندقد و هرچند زمين آن را جهت امتحان به بيل پايان برند خاك نرم بيرون آيد و حقيقت كاشتن اراضى آن بر دو قسم است : يكى آنكه چون در زمين ريك بوم كارند كه نرم است ريشه آن روش نموده خربزه آن نيكو و شيرين بود . ديگر آنكه چون در زمين شخ كارند و آب كم يابد خوب نيايد جهت آنكه بيخ و ريشه خربزه عظيم باريك است و در زمين شخ روش نمىتواند نمود و خربزه آن خوب نمىشود مگر آنكه آب بدستور دهند و در محوطه كه به جهت تابستانى در زمين شخ كارند چون آب و انبار بدستور دهند خربزه آن بر قاعده مىشود و در زمين ريك بوم اگر كاشته بشرح صدر ترتيب بنمايند بغايت خوب مىشود و خربزه را در هر زمين كه يك مدت بكارند تا مدتهاى ديگر نتوان كاشت چو اگر بكارند نيكو نيايد و در زمينى كه سال پيش جوارى كشته باشند چون خربزه كارند بغايت نيكو آيد و ثمر بسيار دهد و كم آفت بود و بذر خربزه حكانى را دستور آنست كه بسه دفعه از اول و وسط و آخر جداجدا نگاه دارند . نزد اصحاب خيرت و ارباب دهقنت كه تجربه نموده‌اند بوضوح پيوسته كه در محلى كه خربزه را ببرند از روى هر كشه خربزه كه تخم بردارند سر و پاى تخم را بريده ميان آن را جهت بذر نگاه دارند كه خربزه آن بىعلت و باليده و شيرين مىشود و گل پيدا نمىكند . اين ارشاد از جناب سيد جلال الدين محمود نيشابورى كه از حضرت سيادت‌پناه